Trombose in zwangerschap en kraamweek: wanneer bellen?

Trombose betekent dat er een bloedstolsel ontstaat in een bloedvat. In de zwangerschap en kraamweek is dat een onderwerp dat je niet hoeft te vrezen bij elke klacht, maar wel serieus moet nemen bij duidelijke signalen. Vooral een eenzijdig dik of pijnlijk been, plots benauwd worden of pijn op de borst vraagt om snel handelen.

Bij Verloskundigen PuurBegin merken we dat trombosevragen vaak pas komen als iemand al klachten voelt. Dat is begrijpelijk, want veel gewone zwangerschapsklachten lijken op elkaar: vocht vasthouden, zware benen, kortademigheid bij inspanning of spierpijn na de bevalling. Deze blog helpt je het verschil beter te herkennen zonder dat je jezelf hoeft te diagnosticeren.

De informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Gebruik altijd de belafspraken die jij hebt gekregen van je verloskundige, huisarts, gynaecoloog of ziekenhuis. Bij acute klachten wacht je niet tot de volgende controle.

1. Wat is trombose precies?

Bij trombose zit er een stolsel in een bloedvat. Meestal gaat het in de zwangerschap om een stolsel in een ader van het been of bekken. Dat heet diepe veneuze trombose. Zo'n stolsel kan pijn, zwelling, warmte of roodheid geven. Soms voelt het been strak of zwaar. Het kan ook in het bekken zitten, waardoor de klachten minder duidelijk in één kuit zitten.

Een belangrijk risico is dat een stolsel losraakt en via de bloedbaan naar de longen gaat. Dat heet een longembolie. Een longembolie kan benauwdheid, pijn op de borst, hoesten met bloed, hartkloppingen of flauwvallen geven. Dat zijn geen klachten om rustig af te wachten.

Niet elke zwelling of pijn is trombose. Veel zwangeren houden vocht vast, zeker aan het einde van de dag. Na de bevalling kun je spierpijn hebben of vocht vasthouden door infuus, hormonen en herstel. Het verschil zit vaak in eenzijdigheid, heftigheid, warmte, roodheid, pijn bij staan of lopen en klachten die snel veranderen.

2. Waarom is het risico hoger tijdens zwangerschap en kraamweek?

Je lichaam verandert tijdens de zwangerschap. Je bloed stolt gemakkelijker, je baarmoeder drukt meer op bloedvaten in je bekken en je beweegt soms minder door klachten of herstel. Dat is deels een normale bescherming tegen bloedverlies rond de bevalling. Tegelijk maakt die verandering dat trombose in zwangerschap en kraamweek vaker voorkomt dan buiten de zwangerschap.

Een overzichtsartikel uit 2024 beschrijft dat het risico op veneuze trombo-embolie tijdens de zwangerschap meerdere keren hoger is dan buiten de zwangerschap. In de eerste periode na de bevalling is het relatieve risico nog hoger. Dat betekent niet dat de meeste zwangeren trombose krijgen. Het betekent wel dat klachten in deze periode serieuzer worden gewogen dan dezelfde klacht op een willekeurig ander moment.

De kraamweek verdient extra aandacht. Je bent moe, je lichaam herstelt en klachten kunnen makkelijk worden toegeschreven aan de bevalling. Toch is het juist dan belangrijk om eenzijdige beenklachten, plots benauwd worden of pijn op de borst niet weg te zetten als normale kraamdrukte.

3. Signalen van trombose in je been of bekken

Een trombosebeen geeft niet altijd hetzelfde beeld. Let vooral op verschil tussen links en rechts. Een been dat duidelijk dikker is dan het andere been, pijnlijk aanvoelt, warm is of rood verkleurt vraagt om beoordeling. Ook een gespannen glanzende huid, pijn in de kuit of een zwaar trekkend gevoel kan meespelen.

Bij bekkenklachten kan het minder overzichtelijk zijn. Soms zit de pijn hoger in het bovenbeen, de lies, bil of onderbuik. Soms voelt één been zwaarder of voller zonder dat je meteen een duidelijke kuitpijn aanwijst. Na een keizersnede of langdurige bedrust kan dit extra relevant zijn.

Bel dezelfde dag je verloskundige als je zwanger bent of in de kraamweek zit en één been duidelijk dikker, warmer, roder of pijnlijker is dan het andere. Ben je al onder controle van het ziekenhuis, bel dan de verloskamers of triage van het ziekenhuis volgens jouw afspraken. Ben je voorbij de kraamperiode of is je verloskundige zorg afgerond, bel dan je huisarts of de huisartsenpost.

Masseer een pijnlijk dik been niet stevig voordat je beoordeeld bent. Ga ook niet zelf strakke kousen gebruiken omdat je denkt dat het trombose kan zijn. Soms zijn steunkousen passend, maar dat hoort bij persoonlijk advies.

4. Wanneer denk je aan een longembolie?

Een longembolie is een mogelijke complicatie van trombose. Daarbij komt een stolsel vast te zitten in de bloedvaten van de longen. De klachten kunnen plots beginnen. Denk aan benauwdheid in rust, pijn op de borst die erger wordt bij diep ademhalen of hoesten, bloed ophoesten, snelle hartslag, flauwvallen of het gevoel dat je niet genoeg lucht krijgt.

Bel 112 bij plots ernstige benauwdheid, pijn of druk op de borst, bloed ophoesten, flauwvallen, blauwe lippen, verwardheid of het gevoel dat er acuut iets mis is. Laat iemand anders bellen als jij te benauwd of te duizelig bent. Ga niet zelf autorijden naar het ziekenhuis bij zulke klachten.

Twijfel je of je benauwdheid past bij gewone zwangerschap of herstel? Kijk naar het verschil met normaal. Lichte kortademigheid bij traplopen komt vaak voor. Plots niet goed kunnen praten door benauwdheid, pijn op de borst of klachten in rust hoort niet bij gewone zwangerschapskortademigheid. Lees voor bredere uitleg ook Benauwdheid zwangerschap.

5. Wie heeft meer kans op trombose?

Iedere zwangere heeft door de zwangerschap zelf iets meer kans op trombose, maar sommige situaties verhogen het risico verder. Denk aan eerdere trombose, een erfelijke stollingsaanleg, trombose bij een ouder, broer, zus of kind, langdurige bedrust, roken, ernstig overgewicht, een meerlingzwangerschap, ernstige infectie, uitdroging, een operatie of een keizersnede.

Ook een lange reis kan meespelen, vooral als je lang stilzit en weinig beweegt. Dat betekent niet dat reizen altijd onverstandig is. Het betekent wel dat je bij een verhoogd persoonlijk risico vooraf advies moet vragen over pauzes, beweging, drinken, kousen of medicatie. Doe dat niet pas op de luchthaven of in de auto.

Wij van Verloskundigen PuurBegin willen vooral dat je je voorgeschiedenis duidelijk benoemt. Vertel het als je ooit trombose had, als er trombose in je familie voorkomt, als je antistolling gebruikt of als je eerder een advies van een internist, hematoloog of gynaecoloog kreeg. Dan kan er op tijd worden afgestemd wat voor jouw zwangerschap nodig is.

6. Wat kun je zelf doen om het risico kleiner te maken?

Je kunt trombose niet altijd voorkomen. Wel zijn er dagelijkse keuzes die helpen om je bloedsomloop actief te houden. Beweeg regelmatig binnen wat voor jou veilig en haalbaar is. Sta bij lange ritten of werkdagen geregeld op. Drink voldoende, zeker bij warm weer, overgeven of koorts. Vraag bij bedrust of herstel na operatie welke bewegingen veilig zijn.

Na een bevalling of keizersnede is rustig op gang komen vaak onderdeel van herstel. Kleine stukjes lopen, rechtop zitten en de enkels bewegen kunnen helpen als je lichaam dat toelaat. Forceer niets bij duizeligheid, veel bloedverlies of hevige pijn. Dan bel je eerst je verloskundige of het ziekenhuis.

Gebruik geen antistollingsmedicatie op eigen initiatief. Start, stop of wijzig ook geen injecties of tabletten zonder afspraak met je arts of ziekenhuis. Antistolling heeft voordelen bij de juiste indicatie, maar kan ook bloedingsrisico geven. Rond bevalling, verdoving en borstvoeding is daarom persoonlijk beleid nodig.

7. Wat gebeurt er als je belt met klachten?

Als je belt, wordt er gericht gevraagd naar je zwangerschapsduur of hoeveel dagen je bevallen bent, waar de pijn zit, of één been dikker is, of je koorts hebt, of je benauwd bent en of je pijn op de borst voelt. Ook eerdere trombose, keizersnede, bedrust, medicatiegebruik, bloedverlies en familiegeschiedenis kunnen belangrijk zijn.

Bij verdenking op een trombosebeen kan een echo van het been nodig zijn. Bij klachten die passen bij een longembolie kan het ziekenhuis aanvullend onderzoek doen. Welke test nodig is hangt af van je klachten, zwangerschapsduur, kraamperiode en medische voorgeschiedenis. Je hoeft niet zelf te bepalen welk onderzoek passend is.

Probeer aan de telefoon concreet te zijn. Zeg bijvoorbeeld: "Mijn linkerbeen is sinds gisteren duidelijk dikker en warm" of "Ik ben plots benauwd en heb pijn op mijn borst." Die woorden helpen sneller dan alleen "ik voel me niet goed". Als je twijfelt welke route je moet kiezen, gebruik dan je eigen afspraken of kijk naar Belinstructies zwangerschap.

8. Antistolling, bevalling en borstvoeding

Soms krijgt iemand tijdens de zwangerschap of na de bevalling antistolling. Dat kan zijn omdat er trombose is vastgesteld of omdat het persoonlijke risico verhoogd is. Vaak gaat het in de zwangerschap om injecties met heparine-achtige middelen. Welke soort, dosering en duur passend zijn, hoort bij de arts of het ziekenhuis.

Rond de bevalling is timing belangrijk. Antistolling kan invloed hebben op bloedingsrisico en op mogelijkheden voor bepaalde vormen van pijnstilling. Daarom krijg je bij gebruik van antistolling meestal duidelijke afspraken: wanneer je injecteert, wanneer je moet bellen als de bevalling begint en wat je doet bij gebroken vliezen of bloedverlies.

Geef altijd door dat je antistolling gebruikt. Dat geldt ook bij controles, tandartsbezoek, huisartscontact of de apotheek. Gebruik daarnaast geen ontstekingsremmende pijnstillers zoals ibuprofen, naproxen of diclofenac samen met antistolling tenzij je arts dat bewust heeft afgesproken. Bij vragen over pijnstilling bel je je arts, apotheek of verloskundige.

9. Wanneer bel je bij mogelijke trombose?

Als verloskundige in Kampen zeggen we liever dat je bij duidelijke alarmsignalen te vroeg belt dan dat je blijft afwachten. Bij Verloskundigen PuurBegin gaat het beladvies bij trombose vooral over drie routes: je verloskundige of ziekenhuis bij zwangerschap en kraamweek, de huisarts of huisartsenpost als je niet meer onder verloskundige zorg valt en 112 bij acute longklachten of direct gevaar.

Klacht	Wat doe je?
Eenzijdig dik, warm, rood of pijnlijk been	Bel dezelfde dag je verloskundige, ziekenhuis of huisarts/huisartsenpost volgens jouw situatie.
Plots benauwd, pijn op de borst, bloed ophoesten of flauwvallen	Bel 112 of laat iemand anders 112 bellen.
Je gebruikt antistolling en krijgt hevig bloedverlies of een harde val	Bel direct de arts of het ziekenhuis dat jouw antistolling begeleidt. Bij direct gevaar bel je 112.
Je hebt een verhoogd risico maar geen klachten	Bespreek dit bij je controle of via je eigen arts. Wacht niet tot de bevalling als je plan nog onduidelijk is.

Beladvies is geen diagnose. Het is een manier om snel de juiste beoordeling te krijgen. Zeker bij trombose in zwangerschap en kraamweek is dat belangrijk, omdat klachten soms mild beginnen maar wel serieus kunnen zijn.

10. Trombose na de bevalling: niet alles is kraamherstel

Na de bevalling gebeurt er veel tegelijk. Je slaapt minder, je beweegt anders, je hebt bloedverlies en je lichaam ruimt vocht op. Daardoor is het verleidelijk om beenpijn of kortademigheid te verklaren als herstel. Meestal is herstel inderdaad de verklaring, maar niet altijd.

Let in de kraamweek extra op klachten die één kant betreffen of plots ontstaan. Een beetje vocht aan beide voeten is iets anders dan één pijnlijk, warm been. Moe zijn is iets anders dan plots niet op adem komen. Napijn of spierpijn is iets anders dan pijn op de borst met benauwdheid.

Heb je een keizersnede gehad, veel bloedverlies, infectie, koorts, bedrust of een eerdere trombose? Zeg dat erbij als je belt. Ook bij controles is het zinvol om te vragen hoe jouw risico is ingeschat. Voor algemene uitleg over controles in de zwangerschap kun je ook het Controleschema bekijken, maar bij alarmsignalen bel je direct.

Conclusie: trombose vraagt om snelle beoordeling

Trombose in zwangerschap en kraamweek is niet iets wat je thuis zeker kunt herkennen of uitsluiten. Een eenzijdig dik, warm, rood of pijnlijk been vraagt om dezelfde dag bellen. Plots ernstige benauwdheid, pijn op de borst, bloed ophoesten of flauwvallen is 112.

Je hoeft geen medische woorden perfect te kennen voordat je belt. Beschrijf wat je merkt, sinds wanneer het speelt en of het links-rechts verschilt. Deze blog is informatief en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Volg altijd de afspraken van je eigen verloskundige, huisarts, gynaecoloog of ziekenhuis.

Blijf op de hoogte!

Volg ons op social media voor het laatste nieuws en een kijkje achter de schermen bij Verloskundigen PuurBegin in Kampen. Je vindt daar praktische tips voor zwangerschap, bevalling en kraamweek.

Met lieve groeten,

Verloskundigen PuurBegin
Orkestlaan 148, 8265 RC Kampen
Telefoon: 085 40 19 095