Prenatale screening
Lees het verschil tussen NIPT, 13 wekenecho en 20 wekenecho, wat vervolgonderzoek betekent en hoe je rustig een keuze maakt.
Prenatale screening: welke keuzes krijg je?
Tijdens je zwangerschap kun je onderzoeken laten doen naar je eigen gezondheid en naar de gezondheid van je baby. Sommige onderzoeken horen bij de gewone zwangerschapszorg, zoals bloedonderzoek bij de zwangere. Andere onderzoeken zijn prenatale screening: je kiest zelf of je meer wilt weten en of je het onderzoek wilt laten doen.
In het kort: bij prenatale screening gaat het vooral om de NIPT, de 13 wekenecho en de 20 wekenecho. Deze onderzoeken geven informatie, maar geen garantie op een gezond kind. Je mag ja zeggen, nee zeggen of eerst meer bedenktijd nemen. De keuze hoort bij jullie te passen.
Bloedonderzoek bij de zwangere
In het begin van de zwangerschap krijg je bloedonderzoek aangeboden. Daarbij wordt onder andere gekeken naar bloedgroep, rhesusfactor, antistoffen tegen rode bloedcellen, hemoglobine en infectieziekten zoals syfilis, hepatitis B en hiv. Soms wordt aanvullend onderzoek gedaan als daar een reden voor is.
Dit bloedonderzoek is iets anders dan de NIPT. Het is bedoeld om risico's voor jou of je baby tijdig te herkennen en waar mogelijk te behandelen of extra zorg te regelen. Vaak gebeurt dit rond de eerste controles, na of rond de termijnecho.
NIPT, 13 wekenecho en 20 wekenecho
| Onderzoek | Waar kijkt het naar? | Wanneer? | Goed om te weten |
|---|---|---|---|
| NIPT | Chromosoomafwijkingen, zoals down-, edwards- en patausyndroom | Vanaf 10 weken | Een bloedonderzoek bij jou. Het is screening, geen diagnose. |
| 13 wekenecho | Vroege aanwijzingen voor lichamelijke afwijkingen | 12+3 tot en met 14+3 weken | Onderdeel van een wetenschappelijke studie waarvoor toestemming nodig is. |
| 20 wekenecho | Lichamelijke afwijkingen en de ontwikkeling van organen | 18+0 tot en met 21+0 weken, bij voorkeur rond week 19 | Een medisch onderzoek, geen pretecho. |
De NIPT, 13 wekenecho en 20 wekenecho vervangen elkaar niet. Ze kijken naar verschillende dingen. Op PNS.nl staat een actueel overzicht van de verschillen tussen deze onderzoeken en een keuzehulp die je kunt gebruiken als je twijfelt.
De NIPT
De NIPT is een bloedonderzoek bij de zwangere. Er wordt gekeken of er aanwijzingen zijn voor bepaalde chromosoomafwijkingen bij de baby. Een afwijkende NIPT-uitslag betekent niet automatisch dat je baby de aandoening heeft. Meestal is vervolgonderzoek nodig als je zekerheid wilt.
De NIPT kan vragen oproepen: wil je dit weten, wat doe je met een uitslag en hoeveel onzekerheid kun je verdragen? Dat zijn normale vragen. We bespreken de mogelijkheden tijdens de counseling, maar de keuze blijft van jullie.
De 13 wekenecho en 20 wekenecho
Bij de 13 wekenecho en 20 wekenecho kijkt een echoscopist naar lichamelijke afwijkingen. De 13 wekenecho vindt vroeg plaats, waardoor sommige ernstige afwijkingen al eerder gezien kunnen worden. De 20 wekenecho is uitgebreider en kijkt onder andere naar organen, groei en vruchtwater. Lees meer over de verschillen tussen de 13- en 20-weken-echo en over de 20 wekenecho.
Een goede echo-uitslag kan geruststellen, maar sluit niet alles uit. Niet elke aandoening is zichtbaar op een echo en soms is nog niet duidelijk wat een bevinding betekent. Daarom is uitleg voor en na het onderzoek belangrijk.
Wat als er iets afwijkends wordt gevonden?
Bij een verhoogde kans of afwijkende bevinding krijg je uitleg over vervolgonderzoek. Dat kan bijvoorbeeld een gesprek in een Centrum voor Prenatale Diagnostiek, een uitgebreide echo (GUO), bloedonderzoek, een vlokkentest of een vruchtwaterpunctie zijn. Welk vervolgonderzoek past, hangt af van de uitslag en de zwangerschapsduur.
Een vlokkentest of vruchtwaterpunctie kan meer zekerheid geven, maar heeft ook een kleine kans op een miskraam door het onderzoek. Een uitgebreide echo brengt dat risico niet met zich mee. Je hoeft een vervolgonderzoek niet automatisch te doen; je mag de informatie, voordelen en nadelen eerst rustig bespreken.
Kosten en keuzevrijheid
Volgens PNS betaal je voor de counseling, NIPT, 13 wekenecho en 20 wekenecho geen kosten als je gebruikmaakt van de zorg in Nederland. Voor vervolgonderzoek kunnen andere regels gelden, bijvoorbeeld basisverzekering en soms eigen risico. Controleer actuele informatie altijd via PNS.nl of je zorgverzekeraar.
Belangrijker nog: screening is een keuze. Je mag onderzoeken laten doen, maar je mag ook besluiten dat je bepaalde informatie niet wilt. Wij helpen je niet naar een vooraf bepaald antwoord, maar naar een keuze die past bij jullie waarden, vragen en draagkracht.
Prenatale screening bij PuurBegin
Bij de intake vragen we of je meer wilt weten over prenatale screening. Als je dat wilt, bespreken we de onderzoeken, timing, mogelijke uitslagen en vervolgstappen. Voor echozorg verwijzen we naar de juiste route en werken we samen met bevoegde echoscopisten. Meer over onze echozorg vind je bij echo's tijdens de zwangerschap en echoscopisten.
Neem je vragen gerust mee naar je controle. Het helpt om vooraf op te schrijven wat je belangrijk vindt: wil je zoveel mogelijk weten, wil je vooral geruststelling, of vind je het lastig om met onzekere uitslagen om te gaan?