HELLP-syndroom: klachten waarbij je direct belt

HELLP-syndroom, vaak ook HELLP syndroom genoemd, is een ernstige aandoening in de zwangerschap of kort na de bevalling. Het kan lijken op gewone klachten zoals misselijkheid, hoofdpijn of pijn boven in je buik. Juist daardoor is het belangrijk dat je weet welke combinatie van klachten je niet thuis moet aankijken.

Bij Verloskundigen PuurBegin leggen we dit onderwerp bewust rustig uit. Het doel is niet dat je jezelf gaat diagnosticeren. Het doel is dat je eerder belt als klachten kunnen passen bij hoge bloeddruk, pre-eclampsie of HELLP. Bij deze klachten wil je niet afwachten tot de volgende controle.

Deze blog gaat over herkenning, onderzoek en belroutes. De informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Volg altijd de afspraken die je met je eigen verloskundige, gynaecoloog of ziekenhuis hebt gemaakt. Bewaar die nummers goed zichtbaar in je telefoon.

1. Wat is het HELLP-syndroom?

HELLP is een afkorting uit het Engels. Het staat voor afbraak van rode bloedcellen, verhoogde leverwaarden en lage bloedplaatjes. In gewone taal betekent dit dat je bloed en lever onder druk kunnen komen te staan. Bloedplaatjes helpen bij de stolling van je bloed. Als die te laag worden, kan dat belangrijk zijn voor je veiligheid rond zwangerschap, bevalling of operatie.

HELLP wordt vaak gezien als een ernstige vorm van pre-eclampsie, ook wel zwangerschapsvergiftiging genoemd. Toch is het niet altijd een netjes herkenbare volgorde. Soms is er eerst hoge bloeddruk. Soms zijn er eerst klachten. Soms passen de bloeddruk en urine niet duidelijk bij wat je voelt, terwijl bloedonderzoek later wel laat zien dat er iets ernstigs speelt.

Daarom is HELLP geen aandoening waarbij je thuis moet proberen te bepalen of het wel of niet klopt. Klachten kunnen snel veranderen. Bij verdenking is beoordeling nodig door je verloskundige, gynaecoloog of het ziekenhuis.

2. Hoe voelt HELLP vaak?

HELLP kan zich op verschillende manieren presenteren. Veel genoemde klachten zijn pijn boven in de buik, pijn onder de ribben, misselijkheid, overgeven, hoofdpijn, sterretjes of vlekken zien, wazig zien, grieperig voelen en plots veel vocht vasthouden. Sommige zwangeren voelen zich vooral ziek zonder precies te kunnen aanwijzen waarom.

Het lastige is dat losse klachten ook andere oorzaken kunnen hebben. Misselijkheid kan bij zwangerschap horen. Hoofdpijn kan door spanning, weinig slaap of te weinig drinken komen. Pijn onder de ribben kan lijken op maagzuur of een spier. Maar bij HELLP gaat het om het totaalplaatje: de plek van de pijn, de heftigheid, de combinatie met andere klachten en hoe snel het verandert.

Neem jezelf serieus als iets niet klopt. Zeker in de tweede helft van de zwangerschap of in de eerste dagen na de bevalling wil je bij deze klachten niet eerst uren blijven twijfelen.

Een extra valkuil is dat klachten soms komen en gaan. Je kunt een paar uur veel pijn hebben en daarna denken dat het wel meevalt. Of je merkt dat paracetamol tijdelijk helpt, maar de klachten komen terug. Bij mogelijke HELLP is het patroon juist belangrijk om te melden: wanneer begon het, hoe vaak komt het terug en wat verandert er?

3. Pijn boven in je buik of een strak bandgevoel

Pijn boven in je buik is een klacht die extra aandacht vraagt. Bij HELLP zit de pijn vaak rechtsboven, onder je ribben of in het midden boven in je buik. Soms straalt het uit naar je rug of tussen je schouderbladen. Sommige zwangeren beschrijven het als druk, steken, brandende pijn of een strakke band rond de bovenbuik.

Die pijn kan verwarrend zijn. Het kan voelen als maagklachten, galblaaspijn, spierpijn of een zware baby tegen je ribben. Toch is het belangrijk dat je niet zelf blijft zoeken naar een onschuldige verklaring als de pijn heftig is, blijft terugkomen of samengaat met hoofdpijn, misselijkheid, overgeven, wazig zien of een ziek gevoel.

Bel direct je verloskundige of het ziekenhuis als je pijn boven in je buik hebt die je niet vertrouwt. Ben je al onder controle van het ziekenhuis? Volg dan de belroute van de verloskamers of triage die je hebt gekregen.

4. Hoofdpijn, sterretjes zien en grieperig gevoel

Hoofdpijn in de zwangerschap komt vaak voor, maar bepaalde vormen zijn belangrijker dan andere. Bel direct bij ernstige hoofdpijn, hoofdpijn die anders voelt dan normaal, hoofdpijn met sterretjes zien, lichtflitsen, vlekken, wazig zien of slecht tegen licht kunnen.

Ook misselijkheid en overgeven kunnen meespelen. Vooral als je je er ziek, grieperig of slap bij voelt, hoort dat niet automatisch bij een gewone zwangerschapsdag. Een plotselinge bloedneus, bloedend tandvlees of blauwe plekken zonder duidelijke reden zijn ook klachten die je moet noemen.

Bij Verloskundigen PuurBegin vinden we het belangrijk dat je klachten concreet benoemt aan de telefoon. Zeg niet alleen: “Ik voel me niet lekker.” Zeg bijvoorbeeld: “Ik heb pijn boven in mijn buik, ik zie sterretjes en ik heb overgegeven.” Dat helpt om sneller te bepalen wat er nodig is.

5. Waarom bloeddruk alleen niet genoeg zegt

Hoge bloeddruk is een belangrijk signaal bij pre-eclampsie en HELLP, maar het is niet het enige signaal. Een hogere bloeddruk geeft vaak weinig klachten. Andersom kan iemand duidelijke klachten hebben terwijl één meting nog niet alles laat zien. Daarom kijken verloskundigen en artsen naar meer dan alleen het getal op de bloeddrukmeter.

Bij klachten kan urineonderzoek nodig zijn om te kijken naar eiwit. Soms is bloedonderzoek nodig om leverwaarden, bloedplaatjes, nierfunctie en tekenen van afbraak van rode bloedcellen te beoordelen. Ook kan gekeken worden naar de groei en conditie van je baby.

Meet je thuis zelf je bloeddruk? Geef de waarden door, maar laat een normale of iets wisselende thuismeting je niet tegenhouden om te bellen bij duidelijke klachten. Een thuismeting is een hulpmiddel. Het is geen vervanging voor beoordeling als je hoofdpijn, zichtklachten, bovenbuikpijn of een ziek gevoel hebt.

Lees voor bredere uitleg ook onze blog 24 weken en hoge bloeddruk: verschijnselen van hypertensie. Voor HELLP geldt vooral: wacht niet op een perfecte verklaring. Klachten plus twijfel zijn genoeg reden om te bellen.

6. Welke controles kunnen nodig zijn?

Als je belt met klachten die kunnen passen bij HELLP, zal je verloskundige of het ziekenhuis meestal gericht doorvragen. Hoe ver ben je zwanger? Waar zit de pijn? Is er hoofdpijn of zichtverandering? Heb je misselijkheid of overgeven? Voel je je baby zoals normaal? Ben je al bekend met hoge bloeddruk?

Daarna kan beoordeling nodig zijn. Denk aan bloeddruk meten, urine controleren, bloed prikken en luisteren of kijken naar je baby. In het ziekenhuis kan ook een CTG worden gemaakt om de hartslag van je baby te volgen. Welke controles nodig zijn hangt af van je zwangerschapsduur, klachten, voorgeschiedenis en eerdere uitslagen.

Tijdens controles leggen we graag uit welke klachten je thuis serieus neemt. Dat geeft geen garantie dat je nooit schrikt, maar het helpt wel om sneller te handelen als er iets verandert.

7. Wat gebeurt er als HELLP wordt vermoed?

Als HELLP wordt vermoed, vindt beoordeling in het ziekenhuis plaats. Daar kunnen jij en je baby nauwkeuriger worden gevolgd. Soms krijg je medicijnen om de bloeddruk te verlagen of om de kans op stuipen te verkleinen. Soms is opname nodig. Soms moet de bevalling eerder plaatsvinden als dat voor jou of je baby veiliger is.

De timing van de bevalling is maatwerk. Het hangt af van hoe ernstig de situatie is, hoe ver je zwanger bent, hoe de bloeduitslagen zijn, hoe je baby het doet en hoe snel klachten veranderen. Je hoeft dit niet zelf te beslissen. Het ziekenhuisteam bespreekt wat er gebeurt en waarom.

Het kan heel snel gaan. Dat maakt HELLP emotioneel zwaar. Misschien had je net nog een normaal plan voor je bevalling en zit je ineens in een medisch traject. Het helpt als iemand bij je is die meeluistert, vragen opschrijft en later samen met jou terughaalt wat er is gezegd.

Start of stop zelf geen medicijnen, supplementen of bloeddrukmiddelen omdat je bang bent voor HELLP. Ook middelen die in sommige situaties worden gebruikt, zoals bloeddrukmedicatie of acetylsalicylzuur, horen bij een persoonlijk plan. Bel bij klachten eerst. Dan kan worden bepaald of je moet komen en welke stap voor jou veilig is.

8. HELLP kan ook na de bevalling klachten geven

Na de geboorte kan de druk van de placenta verdwijnen, maar klachten zijn niet altijd meteen weg. Pre-eclampsie en HELLP kunnen ook in de eerste dagen na de bevalling duidelijk worden. Daarom blijven hoofdpijn, sterretjes zien, pijn boven in je buik, benauwdheid, misselijkheid, overgeven en een ziek gevoel belangrijk in de kraamweek.

Schrijf klachten na de bevalling niet automatisch toe aan slaaptekort, kraamtranen of herstel. Natuurlijk ben je moe na een bevalling. Maar ernstige hoofdpijn, pijn onder je ribben of benauwdheid hoort niet genegeerd te worden. Bel je verloskundige, het ziekenhuis of de huisartsenpost volgens de afspraken die voor jou gelden.

Zie je vooral plots veel zwelling in gezicht, handen of benen? Dan kan onze uitleg over Vocht vasthouden in je zwangerschap: wanneer bellen? helpen om normale zwelling en belsignalen uit elkaar te houden. Bij twijfel bel je direct.

Na HELLP of ernstige pre-eclampsie kun je later behoefte hebben aan uitleg over wat er precies is gebeurd. Vraag gerust om een nagesprek met je gynaecoloog en bespreek de kraamweek ook met je verloskundige. Herstel gaat niet alleen over bloeddruk en bloedwaarden. Het gaat ook over verwerken dat je zwangerschap of bevalling ineens medisch en spannend werd.

9. Wanneer bel je direct bij mogelijke HELLP?

Bel direct je eigen verloskundige als je zwanger bent en klachten hebt die kunnen passen bij HELLP. Ben je al onder controle van het ziekenhuis, bel dan direct de verloskamers of triage van het ziekenhuis. Als verloskundige in Kampen zeggen we liever: bel een keer te vroeg dan dat je met duidelijke alarmsignalen blijft wachten.

Bel direct bij hevige hoofdpijn, sterretjes zien, wazig zien, pijn boven in je buik, pijn tussen je schouderbladen, misselijkheid met ziek voelen, aanhoudend overgeven, plots veel zwelling, weinig plassen, benauwdheid, pijn op de borst, minder leven voelen of als je partner merkt dat je suf, verward of niet jezelf bent. Gebruik je lokale afspraken en lees ook Belinstructies zwangerschap.

Bel 112 bij een insult, niet goed aanspreekbaar zijn, ernstige benauwdheid, pijn of druk op de borst, hevig bloedverlies of acuut levensgevaar. Bij Verloskundigen PuurBegin willen we dat dit soort grenzen duidelijk zijn: bij alarmsignalen is snel bellen belangrijker dan afwachten of het misschien vanzelf zakt.

Conclusie: HELLP vraagt om snel bellen, niet om zelf puzzelen

Het HELLP-syndroom is een ernstige aandoening waarbij bloed en lever onder druk kunnen komen te staan. Klachten kunnen lijken op gewone zwangerschapsklachten, maar de combinatie van bovenbuikpijn, hoofdpijn, zichtklachten, misselijkheid, ziek voelen of plots veel zwelling vraagt om directe beoordeling.

Je hoeft niet zelf te weten of het echt HELLP is. Dat kan alleen met beoordeling en onderzoek. Bel je verloskundige of, bij ziekenhuiszorg, de verloskamers of triage van het ziekenhuis. Deze blog is informatief en vervangt geen persoonlijk medisch advies.

Blijf op de hoogte!

Volg ons op social media voor het laatste nieuws en een kijkje achter de schermen bij Verloskundigen PuurBegin in Kampen. Je vindt daar praktische tips voor zwangerschap, bevalling en kraamweek.

Met lieve groeten,

Verloskundigen PuurBegin
Orkestlaan 148, 8265 RC Kampen
Telefoon: 085 40 19 095